Girl Beard. Meteen op Bandcamp:
Hoe je als muzikant in een razendsnel veranderende muziekindustrie je eigen boontjes dopt. Niels Aalberts deelt zijn ervaringen, tips, trucs & adviezen, nodigt anderen uit dat ook te doen en vermijdt iedere schijn van objectiviteit. Daarvoor ga je maar naar www.ehpo.net. Daar lees je ook waar Niels al die praatjes over muziek, internet, social media, marketing, management, uitgeven en ondernemen vandaan haalt.
Posts tonen met het label do-it-yourself. Alle posts tonen
Posts tonen met het label do-it-yourself. Alle posts tonen
14 juni 2013
12 juni 2013
@PipBlom doet het zo
Door haar trotse vader, Erwin Blom:
'Eind jaren zeventig bracht ik mijn eerste plaat uit met Eton Crop. Gisteren bracht mijn dochter Pip haar eerste album uit. De verschillen:
WIJ
We namen nummers op in studio Plahadima in Limburg. We lieten 1.000 platen persen in België. Er ging een tijd overheen voor ze gemaakt waren. In een oude Eend haalden we weken later de singletjes op. Ons spaargeld was toen op.
Maar wat moesten we verder? We probeerden onze muziek in de lokale voetbalkantine te verkopen, maar verder hadden we geen idee hoe de wereld kon gaan weten dat we er waren. Nou ja, opsturen naar Oor, dat snapten we nog wel, maar na weken wachten hadden we nog geen idee wat ze er daar van vonden.
Alles viel stil.
ZIJ
Alles is nu bijna real time, alles is nu bijna instant. Het produceren, het distribueren, de feedback.
Dinsdag bracht ze haar album uit via Bandcamp, alleen online te horen en downloaden dus. Maandag nam ze een nummer op het laatste moment zelfs nog een keer opnieuw op in Logic, een professionele studio in de laptop. Het releasemoment was op dinsdag 16.15 uur bepaald, dan kwam ze namelijk uit school. En ze wist als je muziek uitbrengt moet je er zijn voor de reacties. Contact is belangrijk.
Wat toen gebeurde was mooi om te zien en meemaken. Want:
Maar als ik dit zo meemaak en vergelijk met vroeger, zijn misschien nog wel 'bijzonderder' de ingrediënten realtime en instant. Dat je een minuut na release ziet dat mensen gaan luisteren, gaan betalen, gaan reageren, dat is uiteindelijk het grootste verschil.
En dat maakt het zo veel leuker...'
'Eind jaren zeventig bracht ik mijn eerste plaat uit met Eton Crop. Gisteren bracht mijn dochter Pip haar eerste album uit. De verschillen:
WIJ
We namen nummers op in studio Plahadima in Limburg. We lieten 1.000 platen persen in België. Er ging een tijd overheen voor ze gemaakt waren. In een oude Eend haalden we weken later de singletjes op. Ons spaargeld was toen op.
Maar wat moesten we verder? We probeerden onze muziek in de lokale voetbalkantine te verkopen, maar verder hadden we geen idee hoe de wereld kon gaan weten dat we er waren. Nou ja, opsturen naar Oor, dat snapten we nog wel, maar na weken wachten hadden we nog geen idee wat ze er daar van vonden.
Alles viel stil.
ZIJ
Alles is nu bijna real time, alles is nu bijna instant. Het produceren, het distribueren, de feedback.
Dinsdag bracht ze haar album uit via Bandcamp, alleen online te horen en downloaden dus. Maandag nam ze een nummer op het laatste moment zelfs nog een keer opnieuw op in Logic, een professionele studio in de laptop. Het releasemoment was op dinsdag 16.15 uur bepaald, dan kwam ze namelijk uit school. En ze wist als je muziek uitbrengt moet je er zijn voor de reacties. Contact is belangrijk.
Wat toen gebeurde was mooi om te zien en meemaken. Want:
- Ze zag realtime dat mensen gingen luisteren, aan het einde van de dag had ze 1500 plays. verslavend om naar de statistieken te kijken.
- Ze kreeg middels die gedetailleerde statistieken al op de eerste dag een idee welke nummers meer beklijfden dan anderen.
- Ze had mensen de kans gegeven geld te doneren en had aan het eind van de dag bijna 300 euro binnen. Ze zag de teller lopen. En had het geld onmiddellijk op haar rekening.
- Ze zag aan haar social media press release dat 121 mensen haar aan het einde van de dag geliked hadden op Facebook en zo haar muziek onder de aandacht van hun vrienden brachten.
- Ze kreeg realtime feedback van de luisteraar, van de hulde dat ze aan Alex Turner van de Arctic Monkeys deed denken tot de kritiek dat haar liedjes wel wat simpel zijn.
Maar als ik dit zo meemaak en vergelijk met vroeger, zijn misschien nog wel 'bijzonderder' de ingrediënten realtime en instant. Dat je een minuut na release ziet dat mensen gaan luisteren, gaan betalen, gaan reageren, dat is uiteindelijk het grootste verschil.
En dat maakt het zo veel leuker...'
Labels:
Bandcamp,
creativiteit,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
nieuwe muziek
7 juni 2013
Wilde Ideeën & Nieuwe Muziek (211)
- Dan eindelijk? Apples streamingdienst in aantocht? Werd tijd.
- Dat ziet er goed uit (via Allert): CASH Music. 'We're building a totally free platform of tools for artists and labels to sell, share, and promote music directly to their fans. We've built a lot of tools that actual, working musicians need and can use - we know because we're building them directly with artists and labels. Also, we're building it in the open where it's all totally free and doing it as a Nonprofit so someone else can't just buy it all up.'
- Coen over luisteren naar en verbeteren van je demo's. Leerzaam!
- Duncan Stutterheim (ID&T) bouwt zijn droom in Amsterdam. Mooi om te lezen!
361 Years ago, ambitious Dutch people landed on the southernmost tip of Africa and caused a whole lot of trouble. In June 2013, a roughneck crew of Afrikaners will arrive in Holland to return the favor. It's time to rap-en-rol!
AFRIKAANS VEROWER HARTE TOUR (Van Coke Kartel, Bittereinder and special guest Jack Parow)
June 13 Melkweg, Amsterdam (Festival voor het Afrikaans)
June 14 Metropool, Hengelo
June 15 Spot, Middelburg
June 16 Hofplein, Rotterdam
June 20 Paard van Troje, Den Haag
June 21 Victorie, Alkmaar
June 22 Poppodium Underground, Lelystad
Labels:
do-it-yourself,
feestje,
In de studio,
iTunes,
leesvoer,
live,
nieuwe muziek,
optredens,
perfect,
tips,
wilde ideeën
2 juni 2013
24 mei 2013
Wilde Ideeën & Nieuwe Muziek (209)
Ik weet, het is wat magertjes de afgelopen weken, maar tot 21, 22 en 23 juni ben ik druk met de marketing en promo van een feestje. Zij komen ook (wéér zo'n mooi filmpje van Bram):
Ik zit 24/7 op het web, maar in alle eerlijkheid vooral om druk over dat feestje te doen en helaas wat minder om te lezen en speuren naar relevant muziek- en marketingnieuws. Ik doe m'n best, maar ook in mijn dag zit maar 24 uur... De oogst van deze week:
Ik zit 24/7 op het web, maar in alle eerlijkheid vooral om druk over dat feestje te doen en helaas wat minder om te lezen en speuren naar relevant muziek- en marketingnieuws. Ik doe m'n best, maar ook in mijn dag zit maar 24 uur... De oogst van deze week:
- Ontslagenen der mediabedrijven, steek de koppen bij elkaar! Feitelijk de rationale achter het filmpje hierboven.
- Over kansen en bewust de andere kant op kijken gesproken, via Job: An incomplete list of the people and entities who benefit from a systematically accelerated consumption of music. Fraaie Top 12, met veel waarheden.
- Spotify introduceert hitlijsten en maakt aantallen streams en plays bekend. Best opzienbarend! En leuk! En de weg voorwaarts.
- BeatDeck’s free analytics show musicians who their fans are (via Yuri).
- Blijkt die 10.000 uur van Malcolm Gladwell toch niet te kloppen (via Marinus).
- Ontzettend grappig: Pim recenseert zijn eigen EP vast. Makkelijk voor luie journalisten!
Labels:
deezer,
do-it-yourself,
jammer jôh,
kijkvoer,
leesvoer,
leuk,
marketing,
nieuwe muziek,
spotify,
top 10,
wilde ideeën
22 april 2013
@TivoliUtrecht doet het zo: Tivoli by Night (1)
Afgelopen weekend lanceerde Tivoli een nieuwe merknaam en bijbehorend platform: Tivoli by Night. Kern van het platform is de nieuwe website tivolibynight.nl, in combinatie met een nieuwe huisstijl voor de gehele elektronicaprogrammering. Het idee komt van dance-programmeur Michiel Peeters. In twee artikelen vertelt hij samen met Cédric Hooge (marketing) over de gedachte achter en uitvoering van dit project.
Michiel: 'Sinds mei 2012 ben ik bij Tivoli werkzaam als dance-programmeur. Ik ben verantwoordelijk voor het boeken van dj’s en live-acts, verzinnen van nachtconcepten en nauw betrokken bij de marketing en productie. Zo denk ik op productievlak mee over het lichtplan van een avond, een alternatieve opstelling van het podium of de aanschaf van nieuwe lichten om de sfeer te creëren die Tivoli voor ogen heeft.
Op marketingvlak leg ik contact met verschillende grafische vormgevers. Zo werk ik o.a. veel samen met Bee & Wee en Dolour. Die laatste maakten drie Tivoli by Night overzichtsposters, waarbij we de elektronicaprogrammering in een keer tonen:
Om de marketing van de elektronica-avonden wat meer body te geven (naast een persbericht, Facebook-event, flyer en poster) ontwikkelen we bijv. exclusieve content met resident dj’s. Deze content verspreidden we vervolgens via de Tivoli-kanalen als Facebook, de nieuwssectie op onze site, Twitter etc. Op deze manier hopen we met beeld en geluid een avond beter aan de Tivoli-bezoeker te introduceren én creëren meer voorpret en beleving rond een avond.
Helaas raakte de content vaak ondergesneeuwd door het nieuws dat we delen voor ons andere programma. Met 600+ producties per jaar is dat niet zo gek. Daar komt bij dat iemand die op zoek is naar nieuws over dance- en clubavonden ook veel informatie ziet die voor hem/haar niet interessant is. Met nachtpubliek moet je op een eigen wijze communiceren.
Dit was voor mij de voornaamste reden een nieuw communicatiekanaal te ontwikkelen: Tivoli by Night. Hiermee wordt de elektronica-doelgroep centraal en op geheel eigen wijze benaderd. Vooralsnog bestaat ons kanaal uit twee onderdelen: de website en een eigen huisstijl. Met de huisstijl creëren we herkenbaarheid bij de bezoeker, door alle elektronica een merk te geven. De website wordt gebruikt om het weekendgevoel over een hele week te spreiden. We creëren content om de voor- en nabeleving te stimuleren. Zo delen we achtergrondinformatie van onze clubavonden, kunnen het potentiële en huidige publiek informeren en centraal stellen, maar ook het imago van Tivoli als uitgaansplek verbeteren door bijvoorbeeld videoregistraties te maken van toffe avonden:
Om deze doelen te verwezenlijken heeft het team achter Tivoli by Night een hoop artikelen bedacht die ze op hun website zullen gebruiken. Daarover vertelt Cédric morgen meer, begeleid door een Perfect Tivoli By Night. Deze compilatie geeft een overzicht van de muzikale breedte van de Tivoli by Night-programmering. Mooi muzikaal kadootje!
Michiel: 'Sinds mei 2012 ben ik bij Tivoli werkzaam als dance-programmeur. Ik ben verantwoordelijk voor het boeken van dj’s en live-acts, verzinnen van nachtconcepten en nauw betrokken bij de marketing en productie. Zo denk ik op productievlak mee over het lichtplan van een avond, een alternatieve opstelling van het podium of de aanschaf van nieuwe lichten om de sfeer te creëren die Tivoli voor ogen heeft.
Op marketingvlak leg ik contact met verschillende grafische vormgevers. Zo werk ik o.a. veel samen met Bee & Wee en Dolour. Die laatste maakten drie Tivoli by Night overzichtsposters, waarbij we de elektronicaprogrammering in een keer tonen:
Om de marketing van de elektronica-avonden wat meer body te geven (naast een persbericht, Facebook-event, flyer en poster) ontwikkelen we bijv. exclusieve content met resident dj’s. Deze content verspreidden we vervolgens via de Tivoli-kanalen als Facebook, de nieuwssectie op onze site, Twitter etc. Op deze manier hopen we met beeld en geluid een avond beter aan de Tivoli-bezoeker te introduceren én creëren meer voorpret en beleving rond een avond.
Helaas raakte de content vaak ondergesneeuwd door het nieuws dat we delen voor ons andere programma. Met 600+ producties per jaar is dat niet zo gek. Daar komt bij dat iemand die op zoek is naar nieuws over dance- en clubavonden ook veel informatie ziet die voor hem/haar niet interessant is. Met nachtpubliek moet je op een eigen wijze communiceren.
Dit was voor mij de voornaamste reden een nieuw communicatiekanaal te ontwikkelen: Tivoli by Night. Hiermee wordt de elektronica-doelgroep centraal en op geheel eigen wijze benaderd. Vooralsnog bestaat ons kanaal uit twee onderdelen: de website en een eigen huisstijl. Met de huisstijl creëren we herkenbaarheid bij de bezoeker, door alle elektronica een merk te geven. De website wordt gebruikt om het weekendgevoel over een hele week te spreiden. We creëren content om de voor- en nabeleving te stimuleren. Zo delen we achtergrondinformatie van onze clubavonden, kunnen het potentiële en huidige publiek informeren en centraal stellen, maar ook het imago van Tivoli als uitgaansplek verbeteren door bijvoorbeeld videoregistraties te maken van toffe avonden:
Om deze doelen te verwezenlijken heeft het team achter Tivoli by Night een hoop artikelen bedacht die ze op hun website zullen gebruiken. Daarover vertelt Cédric morgen meer, begeleid door een Perfect Tivoli By Night. Deze compilatie geeft een overzicht van de muzikale breedte van de Tivoli by Night-programmering. Mooi muzikaal kadootje!
Labels:
do-it-yourself,
ervaringen delen,
kijkvoer,
marketing,
promotie,
Tivoli
9 april 2013
Colossa doet het zo (2) - zélf!
Remco Eijssen vertelde gisteren hoe zijn band Colossa zich voorbereidde op de opnamen van hun tweede album. Dat had wat voeten in de aarde, door een wisseling in bandleden, de zoektocht naar de juiste songs en een nieuw geluid. Uiteindelijk belandde ze afgelopen augustus in de studio: 'In 11 dagen tijd hebben we alle 12 songs opgenomen in Studio Lobbes, een plek tussen Friesland en Groningen waar je echt even van de wereld bent en niet in de hectiek van de stad zit.
'Doordat we alles in de pre-productie hadden voorbereid, was het in de studio zaak vooral het geluid van de drumkit en versterkers goed te krijgen. In tegenstelling tot ons debuut was deze tweede, omgedoopt van titelloos naar New Day Rising, een genot om te maken. Iedereen zat op 1 lijn hoe het album moest klinken. De eindmix van Guido Aalbers was fantastisch, de mastering van Howie Weinberg maakte het af. Howie was boven ons budget, maar in ieders ogen dé man voor dit album. Als 90’s kids lazen wij zijn naam op de hoezen van Nevermind, Mellon Collie and the Infinite Sadness en Badmotorfinger. We wilden met hem samenwerken! Tot nu toe was er nog geen platenmaatschappij of manager aan te pas gekomen. ‘Dit betalen we zelf !’ was het credo.
'In de herfst van 2012 was de plaat af en kon het lobbyen beginnen. Een aantal labels en boekers was gecharmeerd van de single en wilde ons graag live zien. Weken vlogen voorbij waar ieder wat rust nam na een drukke opnameperiode, maar duidelijke vervolgafspraken met labels bleven uit. Zonder release was het lastig een mooie showcase te regelen in de randstad. ‘Hoe krijgen we een label overtuigd in deze fase?’ werd een kip-ei probleem. Een afwachtende houding die je als band verlamt. ‘Waarom brengen we het album niet zelf uit?’ was de vraag die al tijden in ieders hoofd speelde. We waren er heel comfortabel mee om alles zelf te doen. ‘Laten we het dan op onze manier blíjven doen!’.
Onze manier werd een plaat in eigen beheer, op het langverwachte formaat dat ik zo graag wilde: vinyl. Na veel offertes kreeg ik uiteindelijk iedereen overtuigd dat vinyl (+ cd) dé manier is om onze identiteit beter vast te leggen. Als je alles zelf doet is het belangrijk dat je doet wat je zelf wil, en niet wat het minst kost of wat iemand anders graag wil. We zijn opnieuw in zee gegaan met illustrator en goede vriend Sly Masmeijer van SlyArtwork en besloten het artwork alleen op groot LP formaat te tekenen. Dus ook cd’s in die klaphoes. Misschien niet altijd even handig met opbergen en verzenden, maar ‘handigheid’ is wel het laatste waar je aan moet denken in dit vak.
In aanloop naar New Day Rising brachten we op 1 februari jl. een gelimiteerde, handgenummerde promo-single uit, in een oplage van 100 stuks, met twee nieuwe nummers. Fans die een huiskamerconcert hadden geboekt kregen de single gratis plus een naamsvermelding op de nieuwe LP die afgelopen maandag verscheen. Pre-orders voor New Day Rising op gelimiteerd blauw vinyl werden op 25 februari gestart via onze website.
Ook hier maakten we een bewuste keuze om de LP op blauw en zwart vinyl uit te brengen. Als fan wil je kunnen kiezen. Sta achter je product, promoot je muziek met al je enthousiasme en maak het voor iedere fan zo makkelijk mogelijk. Met een LP pre-order in februari kan elke fan je t-shirt bij de albumrelease in april makkelijk betalen. Kostenspreiding is belangrijk in deze tijd. Vraag je altijd af: wat zou je zelf willen als fan?
Terwijl ik dit schrijf is New Day Rising afgelopen maandag officieel uitgebracht op ons eigen Colossa Records. De blauwe LP is bijna uitverkocht via de webshop. Plato Utrecht heeft de plaat al ingekocht. Bij goede verkoop worden het er vast meer. De clip voor single ‘Hurricane’ is in 2 dagen tijd opgenomen met Niels Bourgonje van Laundry Day, windmachines, een afgeplakte gymzaal en een team van 8 vrienden die zichzelf uitsloofden om zoveel mogelijk troep over ons heen te blazen. Binnen 3 dagen al meer dan 2.000 keer bekeken dankzij aandacht op Cortonville, Sp!tsnieuws en 3voor12 Limburg.
Do-it-yourself zonder enige concessie, van pre-productie tot bij de luisteraar thuis, bevalt ons uitstekend. A.s. donderdag 11 april is de albumrelease in de Effenaar in Eindhoven. Dan spelen we weer alsof ons leven ervan afhangt. Na afloop zijn de laatste blauwe LP's te koop, uit onze eigen handen!'
Dank voor jullie verhaal, Remco, en veel succes komende donderdag!
'Doordat we alles in de pre-productie hadden voorbereid, was het in de studio zaak vooral het geluid van de drumkit en versterkers goed te krijgen. In tegenstelling tot ons debuut was deze tweede, omgedoopt van titelloos naar New Day Rising, een genot om te maken. Iedereen zat op 1 lijn hoe het album moest klinken. De eindmix van Guido Aalbers was fantastisch, de mastering van Howie Weinberg maakte het af. Howie was boven ons budget, maar in ieders ogen dé man voor dit album. Als 90’s kids lazen wij zijn naam op de hoezen van Nevermind, Mellon Collie and the Infinite Sadness en Badmotorfinger. We wilden met hem samenwerken! Tot nu toe was er nog geen platenmaatschappij of manager aan te pas gekomen. ‘Dit betalen we zelf !’ was het credo.
'In de herfst van 2012 was de plaat af en kon het lobbyen beginnen. Een aantal labels en boekers was gecharmeerd van de single en wilde ons graag live zien. Weken vlogen voorbij waar ieder wat rust nam na een drukke opnameperiode, maar duidelijke vervolgafspraken met labels bleven uit. Zonder release was het lastig een mooie showcase te regelen in de randstad. ‘Hoe krijgen we een label overtuigd in deze fase?’ werd een kip-ei probleem. Een afwachtende houding die je als band verlamt. ‘Waarom brengen we het album niet zelf uit?’ was de vraag die al tijden in ieders hoofd speelde. We waren er heel comfortabel mee om alles zelf te doen. ‘Laten we het dan op onze manier blíjven doen!’.
Onze manier werd een plaat in eigen beheer, op het langverwachte formaat dat ik zo graag wilde: vinyl. Na veel offertes kreeg ik uiteindelijk iedereen overtuigd dat vinyl (+ cd) dé manier is om onze identiteit beter vast te leggen. Als je alles zelf doet is het belangrijk dat je doet wat je zelf wil, en niet wat het minst kost of wat iemand anders graag wil. We zijn opnieuw in zee gegaan met illustrator en goede vriend Sly Masmeijer van SlyArtwork en besloten het artwork alleen op groot LP formaat te tekenen. Dus ook cd’s in die klaphoes. Misschien niet altijd even handig met opbergen en verzenden, maar ‘handigheid’ is wel het laatste waar je aan moet denken in dit vak.
In aanloop naar New Day Rising brachten we op 1 februari jl. een gelimiteerde, handgenummerde promo-single uit, in een oplage van 100 stuks, met twee nieuwe nummers. Fans die een huiskamerconcert hadden geboekt kregen de single gratis plus een naamsvermelding op de nieuwe LP die afgelopen maandag verscheen. Pre-orders voor New Day Rising op gelimiteerd blauw vinyl werden op 25 februari gestart via onze website.
Ook hier maakten we een bewuste keuze om de LP op blauw en zwart vinyl uit te brengen. Als fan wil je kunnen kiezen. Sta achter je product, promoot je muziek met al je enthousiasme en maak het voor iedere fan zo makkelijk mogelijk. Met een LP pre-order in februari kan elke fan je t-shirt bij de albumrelease in april makkelijk betalen. Kostenspreiding is belangrijk in deze tijd. Vraag je altijd af: wat zou je zelf willen als fan?
Terwijl ik dit schrijf is New Day Rising afgelopen maandag officieel uitgebracht op ons eigen Colossa Records. De blauwe LP is bijna uitverkocht via de webshop. Plato Utrecht heeft de plaat al ingekocht. Bij goede verkoop worden het er vast meer. De clip voor single ‘Hurricane’ is in 2 dagen tijd opgenomen met Niels Bourgonje van Laundry Day, windmachines, een afgeplakte gymzaal en een team van 8 vrienden die zichzelf uitsloofden om zoveel mogelijk troep over ons heen te blazen. Binnen 3 dagen al meer dan 2.000 keer bekeken dankzij aandacht op Cortonville, Sp!tsnieuws en 3voor12 Limburg.
Do-it-yourself zonder enige concessie, van pre-productie tot bij de luisteraar thuis, bevalt ons uitstekend. A.s. donderdag 11 april is de albumrelease in de Effenaar in Eindhoven. Dan spelen we weer alsof ons leven ervan afhangt. Na afloop zijn de laatste blauwe LP's te koop, uit onze eigen handen!'
Dank voor jullie verhaal, Remco, en veel succes komende donderdag!
Labels:
Colossa,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
In de studio,
live,
marketing,
optredens,
promotie
8 april 2013
Colossa doet het zo (1) - een nieuw geluid (en lastige beslissingen)
Remco Eijssen: '2012 was het jaar van de ommekeer binnen onze band Colossa [functionele site — I love it!]. Er is veel veranderd in bezetting en sound. Na debuutplaat Born to Make a Sound (januari 2011) startten we vanaf oktober met het maken van nieuwe demo's. We stopten met ons label, management en boekingsbureau Goomah Music. Toffe mensen, alleen hadden wij teveel verwachtingen terwijl er een half jaar na release weinig meer gebeurde rondom onze band. Tijd voor nieuw werk! Zo ontstonden de eerste flarden van liedjes.
Vanaf januari 2012 hebben we dankzij de steun van fans en vrienden 10 huiskamerconcerten kunnen geven, waarbij budget is opgehaald om de nieuwe plaat mede te financieren. Na zes maanden schrijven lagen er zo'n 5 nummers die redelijk af waren. Te weinig! Het werd duidelijk dat niet iedereen binnen de band dezelfde muzikale bijdrage kon leveren. We waren sinds de start in 2008 een trio en meer dan ooit afhankelijk van elkaars inzet en motivatie. Bas, bassist van het eerste uur, kon de pre-productie helaas niet bijbenen. We probeerde dit te compenseren door taken te verdelen op andere vlakken, maar liepen volledig vast — funest voor onze creativiteit.
Na slapeloze nachten, afspraken en uiteindelijk twee lange openhartige gesprekken met Bas konden Dennis (drums) en ik uiteindelijk niet anders beslissen dan om 100% voor Colossa te kiezen en op zoek te gaan naar een nieuwe bassist. We hadden reeds studiotijd geannuleerd in april… Dat was een pijnlijke beslissing. Om in de zomer ook stil te liggen was geen optie. Er moest geschreven worden!
Als enige gitarist dacht ik nog tijdens het schrijven van demo's aan een loop-pedaal om gitaren live te dubbelen. Met het uiteenvallen van Colossa 1.0 en de onzekere toekomst was dit het moment om door te pakken naar het geluid dat we wilden voor de onvermijdelijke nieuwe Colossa.
Een korte zoektocht naar een nieuwe bassist volgde. Met Joost, goede vriend uit vorige bands en regelmatig Colossa-roadie, voelde het goed. Een dag later benaderden we oude bekende Dee om de tweede gitaar en achtergrondvocalen voor z'n rekening te nemen. Zo werd Colossa in mei 2012 een kwartet met onbegrensde mogelijkheden. Het writer's block was in 1 klap weg. We konden weer ademhalen!
De studiodagen werden samen met vaste producer Guido Aalbers gepland in augustus. Pre-productie deden we vooral digitaal en online, een aanpak die goed voor ons werkt. Ik nam thuis mijn gitaar- en zangdemo’s op via mijn iPad en Apogee interface, Dennis zijn drumtakes via zijn Macbook met Logic Pro en Dee verwerkte ieders opnamesporen in zijn iMac met Ableton. Zo kon ieder in eigen tijd zijn inspiratie vinden, zonder dat de klok in oefenruimte of studio doortikte.
Een groot voordeel van thuis demo’s opnemen is dat je toch een goed beluisterbare song wil afleveren aan de jongens. Je wil er niet bij hoeven zeggen: ‘Probeer hier doorheen te luisteren’. Doordat je die takes vervolgens 20 keer achter elkaar speelt om de track uiteindelijk als ‘one taker’ in te spelen, weet je waar je struikelblokken liggen. Je kunt het nummer uiteindelijk dromen in de studio, opnemen met twee vingers in de neus. Dat scheelt je als band veel frustraties, tijdverlies en kosten. Daarnaast was het een kick om nieuwe liedjes via Dropbox of mail binnen te krijgen en daar je eigen invulling aan te kunnen geven.
Toen alle demo’s af waren, besloten we de oefenruimte in te gaan om alles door te spelen en de songs in de vingers te hebben voor het ‘echte’ werk. Je kunt het nog zo goed thuis voorbereiden maar weekenden lang die 12 nummers erin stampen werkt uiteindelijk het beste.'
Veel concrete tips en enkele waarheden als koeien, Remco. Morgen meer over de release van het tweede album.
Vanaf januari 2012 hebben we dankzij de steun van fans en vrienden 10 huiskamerconcerten kunnen geven, waarbij budget is opgehaald om de nieuwe plaat mede te financieren. Na zes maanden schrijven lagen er zo'n 5 nummers die redelijk af waren. Te weinig! Het werd duidelijk dat niet iedereen binnen de band dezelfde muzikale bijdrage kon leveren. We waren sinds de start in 2008 een trio en meer dan ooit afhankelijk van elkaars inzet en motivatie. Bas, bassist van het eerste uur, kon de pre-productie helaas niet bijbenen. We probeerde dit te compenseren door taken te verdelen op andere vlakken, maar liepen volledig vast — funest voor onze creativiteit.
Na slapeloze nachten, afspraken en uiteindelijk twee lange openhartige gesprekken met Bas konden Dennis (drums) en ik uiteindelijk niet anders beslissen dan om 100% voor Colossa te kiezen en op zoek te gaan naar een nieuwe bassist. We hadden reeds studiotijd geannuleerd in april… Dat was een pijnlijke beslissing. Om in de zomer ook stil te liggen was geen optie. Er moest geschreven worden!
Als enige gitarist dacht ik nog tijdens het schrijven van demo's aan een loop-pedaal om gitaren live te dubbelen. Met het uiteenvallen van Colossa 1.0 en de onzekere toekomst was dit het moment om door te pakken naar het geluid dat we wilden voor de onvermijdelijke nieuwe Colossa.
Een korte zoektocht naar een nieuwe bassist volgde. Met Joost, goede vriend uit vorige bands en regelmatig Colossa-roadie, voelde het goed. Een dag later benaderden we oude bekende Dee om de tweede gitaar en achtergrondvocalen voor z'n rekening te nemen. Zo werd Colossa in mei 2012 een kwartet met onbegrensde mogelijkheden. Het writer's block was in 1 klap weg. We konden weer ademhalen!
De studiodagen werden samen met vaste producer Guido Aalbers gepland in augustus. Pre-productie deden we vooral digitaal en online, een aanpak die goed voor ons werkt. Ik nam thuis mijn gitaar- en zangdemo’s op via mijn iPad en Apogee interface, Dennis zijn drumtakes via zijn Macbook met Logic Pro en Dee verwerkte ieders opnamesporen in zijn iMac met Ableton. Zo kon ieder in eigen tijd zijn inspiratie vinden, zonder dat de klok in oefenruimte of studio doortikte.
Een groot voordeel van thuis demo’s opnemen is dat je toch een goed beluisterbare song wil afleveren aan de jongens. Je wil er niet bij hoeven zeggen: ‘Probeer hier doorheen te luisteren’. Doordat je die takes vervolgens 20 keer achter elkaar speelt om de track uiteindelijk als ‘one taker’ in te spelen, weet je waar je struikelblokken liggen. Je kunt het nummer uiteindelijk dromen in de studio, opnemen met twee vingers in de neus. Dat scheelt je als band veel frustraties, tijdverlies en kosten. Daarnaast was het een kick om nieuwe liedjes via Dropbox of mail binnen te krijgen en daar je eigen invulling aan te kunnen geven.
Toen alle demo’s af waren, besloten we de oefenruimte in te gaan om alles door te spelen en de songs in de vingers te hebben voor het ‘echte’ werk. Je kunt het nog zo goed thuis voorbereiden maar weekenden lang die 12 nummers erin stampen werkt uiteindelijk het beste.'
Veel concrete tips en enkele waarheden als koeien, Remco. Morgen meer over de release van het tweede album.
Labels:
Colossa,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
In de studio,
kijkvoer,
leesvoer,
nieuwe muziek,
tips
5 april 2013
Wilde Ideeën & Nieuwe Muziek (203)
- *Nieuwe* single en clip van The Vagary. Ook nieuw: MobielOpnemen.nl, een mobiele, betaalbare studio. En nog nieuwer: Facebook Home, Mark Zuckerbergs antwoord op de opmars van Google en Android? 'Het is ook geen nieuwe variant op Android – dat zou het bereik beperken tot nieuwe toestellen. In plaats daarvan koos Facebook voor een aparte ‘skin’: een extra laagje bovenop het Android besturingssysteem dat een alternatief startscherm presenteert, ook op bestaande telefoons.' Ziet er stukken flitsender uit dan Marks eerste website :-)
- Becoming a pop star with zero experience: How to hack the music industry in under 8 weeks. Mooi verhaal en mooie Top 3 tips, via Tom.
- Uitstekende stuk over de staat & toekomst van de journalistiek, via Erwin: Het Jaar van de Betaalmuur. Lezen! Laurens Verhagen (Volkskrant.nl, DeMorgen.be) is het met dat stuk eens bij Erwin.
- Nice gedaan, mp3's personaliseren, via Patrick:
- Bij Fast Moving Targets sprak ik vorige week samen met enkele anderen over content curation. Lelijke term, maar extreem relevant in het internettijdperk, wat ik hier doe en sinds anderhalve week op Perfects.nl. Een nuttige en leuke middag bovendien!
- Streamingdienst Apple in aantocht.
- Mooie analyse van Steve Jobs' succes en visie, inclusief het dodelijke credo waar ook de muziekindustrie bijna aan ten onder ging: 'Sales + Customers = Nothing Broken is the formula for corporate cyanide.'
- De Zuidhollandse Popunie heeft een nieuwe site, met voor beginnende muzikanten ook een nuttig en leerzaam tabblad leesvoer.
- Gniffel: Mounir betrapt. Nog hardere gniffel en meer ontmaskering: Wim T. Schippers blijkt nog immer onmisbaar als het gaat om het doorprikken van lulkoek en de wereld een klein beetje leuker maken.
27 maart 2013
Wat is 'pop' en waar moet het heen? — een overpeinzing van @YuriLandman
Yuri Landman: 'Vanwege de brede interesse voor mijn artikel over de verschillen tussen de Amerikaanse en Noord-Europese muziekcultuur en de daarop volgende aanvullende artikelen van Dirk [over mentaliteit] en Willem [die schreef op basis van de ervaringen met zijn band Antillectual], dacht ik afgelopen weken na over het verschil tussen Nederland en België. Mijn indruk is dat België ontvankelijker is voor vernieuwing in muziek. Ik liep daarop vast, omdat ik er te weinig inzicht in heb en om dat überhaupt goed te kunnen duiden zal ik eerst een totaal andere vraag moeten beantwoorden. Mede omdat mijn werk zich in een niche bevindt en niet een juiste weerspiegeling is van wat normaal gesproken onder popmuziek verstaan wordt. De beginvraag van dit artikel is dan ook: Wat is popmuziek?
Ik acht het niet onwaarschijnlijk dat dit artikel de nodige discussie op zal leveren. Het is ook niet bedoeld als waarheid, maar beter te beschouwen als een overdenking vanuit een individueel perspectief.
Wat is popmuziek en welke muziek eigenlijk niet?
'Uitgaand van het woord populair zou je grofweg kunnen zeggen dat elke band die zijn DWDD-minuut heeft gehad te scharen is onder het begrip popmuziek. Hoewel lang niet alle bands die in dat programma spelen mainstream zijn, is een presentatie daar met een dergelijk groot publiek niet langer te bestempelen als niche. Interessant genoeg om de beeldbuis te vullen voor een publiek van ± 1 miljoen voor een minuut. Mijns inziens een eenvoudige parameter die zeer grof duiding geeft aan de definitie wat popmuziek is.
‘Kunstmuziek’
'In de literatuur over klassieke muziek komt wel eens de term ‘kunstmuziek’ (art music) naar voren. Een nogal pretentieus begrip, dat ook bij mij aanvankelijk wrevel opriep, terwijl ik toch door veel mensen als behoorlijk ‘arty-farty’ wordt gezien. Muziek is immers altijd kunst. Ik kan er niets aan doen dat die term bestaat en zal in het kort uitleggen wat het ongeveer betekent. Kunstmuziek is in het motief van de maker of in de beoordeling van de luisteraar het tegenovergestelde van entertainmentmuziek, ook vaak ‘lichte muziek’ genoemd. Niet het plezier of kwantitatief succes staat voorop, maar de boodschap is het belangrijkst. Muziek die iets wil vertellen. Vaak hangt die boodschap samen met een concept dat verwerkt ligt in de muziek en/of in het tekstuele deel van de muziek. Veel klassieke muziek van bekende componisten valt om die reden onder de noemer kunstmuziek, maar ook enkele vormen van popmuziek vallen onder die noemer. Das wohltemperierte Klavier van Bach, waarmee Bach aantoont dat de Wreckmeister stemming bepaalde transponanties toestaat die daarvoor onmogelijk waren. Opera’s waarin een een verhaal wordt verteld. De abstracte 4.33 min. stilte van John Cage. Animals van Pink Floyd. En, weliswaar minder bekend, Rhys Chathams Guitar Trio en Half Japanese, over wie ik eerder achtergrondartikelen schreef, hebben ook beide een sterk conceptuele insteek. Muziek met een gelaagdheid.
Conceptueel & intuïtief werk
'Er heerst onder liefhebbers van klassieke muziek wel eens wat dédain. Ik heb Paul Witteman hoog zitten als journalist, maar zodra hij over muziek gaat praten, komt dat bij hem naar voren. Hij weet nagenoeg niets van popmuziek [eens!] en met name niets van experimentele popmuziek. Het lijken twee gescheiden werelden. Duidelijk moet echter zijn dat kunstmuziek, ook wel bestempeld als ‘high art’, niet zozeer beter is dan ‘low art’ popmuziek. Het duidt enkel het verschil aan tussen grofweg handelen vanuit concept of vanuit intuïtie. Popmuziek is in hoofdmoot intuïtief. Men speelt wat akkoorden, mijmert er een melodietje over en verzint daar een zo geloofwaardig of pakkend mogelijke tekst op. En dat is prima en allerminst ondergeschikt aan conceptuele gelaagde werken. Het bestaat gelijkwaardig naast elkaar. Als ik naar mijn eigen platenkast kijk, zie ik vooral een mengvorm tussen die twee uitersten. Bill Callahan’s werk als singer-songwriter beoordeel ik vooral als intuïtief van aard, Sonic Youth is een stuk conceptueler maar gelijktijdig ook expressief en Glenn Branca maakt vooral conceptueel werk. Voor elke vorm een geschikt tijdstip in de maand. Belle & Sebastian zet ik aan als mijn schoonmoeder pizza komt eten, waarbij ik me wel afvraag of die band van een dergelijke anekdote blij zouden worden...
Entertainment
'Het zal iedereen duidelijk zijn waar ik ongeveer zit met mijn eigen muzikale werk. Het vormt zich vooral vanuit overpeinzing, theoretische modellen en nieuwe instrumentuitvindingen. Is dat nog popmuziek? Niet in de zin dat het bedoeld is als entertainment. Ik wil nieuwe klankmogelijkheden presenteren — als mensen dat mooi vinden is dat een leuke bijkomstigheid. Ik vind van mezelf dat ik weinig talent heb in het intuïtief musiceren. Ik voel me in mijn output meer op mijn gemak als ik me richt op het conceptuele. Mijn output wijkt af van wat ik luister. Ik luister veel popgerichter dan mensen mogelijk vermoeden, vandaar dat ik uit betrokkenheid nogal verbaal aanwezig ben op onder andere deze website.' Waarvoor dank, Yuri ;-)
Subjectief
'Waar ik eigenlijk naartoe wil is dat muziek niet zwart-wit te verdelen is. Sommige muziek is met name gericht op vernieuwing, mensen verbazen. Andere muziek is vooral bedoeld ter vermaak. Tussen die twee uitersten ligt een heel palet van grijswaarden, die door elk persoon anders gewaardeerd zal worden. Voor de ene persoon is Lucky Fonz III een valszingende kraai [waarvan acte, gisteren op Twitter...], voor de ander een literaire singer-songwriter. Voor mij is het easy listening pop met een goed wrang vocaal randje. De grijswaaier is dus niet eenduidig helder vast te stellen en dat is waarom je zo eindeloos en fel kunt discussïeren over muziek. Leg gevoel maar eens uit met woorden.
Ticketsales vs. Experimentele Pop
'Ik kom nu tot het hopelijk discussie ontlokkende punt van kritiek dat ik heb op de Nederlandse muziekcultuur. Popmuziek werkt op het principe van ticketsales. Een band die veel publiek trekt krijgt meer dan bands die minder publiek trekken. Dat lijkt een eerlijk systeem, maar het is tegelijkertijd een dom kortzichtig systeem dat lang niet in elk opzicht ideaal is. Als je de collectie van het Stedelijk Museum zou laten bepalen door populariteit onder het volk, zouden de zalen gevuld zijn met Rien Poortvliet of Nico Vrielink in plaats van Mondriaan en Rothko. En niet onwaarschijnlijk met meer traffic, maar een kunstmuseum inrichten als de Efteling zou desastreuze gevolgen hebben voor het imago van Amsterdam en dat is indirect veel geld waard.
In de muziekcultuur zitten om soortgelijke redenen klassieke muziek, jazz & wereldmuziek en modern klassiek veilig opgeborgen in het Concertgebouw, het Bimhuis en het Muziekgebouw aan ’t IJ. Een goede zaak, maar hoe zit het met de muziek die daar net buiten valt? Mijn werk wordt in het buitenland vaak gecategoriseerd in de hoek van het Bimhuis en Muziekgebouw aan ’t IJ, maar ik kom ook op plekken die meer richting popmuziek neigen. En waar positioneer je bijvoorbeeld een band als Herrek, die een sterk conceptueel karakter in zijn werk legt? Waardering vanuit ticketsales gaat naar mijn mening niet altijd goed op voor experimentele popmuziek. Er komt een klein publiek op af, terwijl vrijwel elke recensie laaiend enthousiast is. Hoe vertaal je dat naar een eerlijkere, gelijkwaardige financiële waardering in verhouding tot bijvoorbeeld modern klassiek, wereldmuziek en jazz? Hoort experimentele pop niet meer thuis in dat rijtje in plaats van dat het vanuit marktwerking vergeleken wordt met entertainmentmuziek als bijvoorbeeld Ilse de Lange of Jantje Smit?
Subbacultcha!
'En het is niet alleen Herrek die ik hier nu even als voorbeeld aanhaal. Muziekplatform Subbacultcha! groeide in 10 jaar uit tot een instituut met 1500 vaste leden. Afgelopen donderdag hielden ze een showcase van 22 Nederlandse acts die zogezegd ‘underground’ zijn. Promo-artikelen vooraf in de VPRO-Gids, NRC en Volkskrant. Er was 800 man. Stijf uitverkocht. Mensen die er niet meer in kwamen. Vrijwel elke journalist was aanwezig. Zo underground vind ik dat niet. Het is een substantiële tegencultuur, wars van hoe dingen horen volgens de gevestigde orde in muziekland. Buma/Stemra, OOR, Noorderslag, radio en TV worden niet langer serieus genomen. Hoe vertaalt zich dit alles naar het landschap van de gesubsideerde popzalen? Niet.
Subsidie-zalen vs. het DIY-circuit
'De betreffende bands zijn actief in een eigen circuit van DIY-zaaltjes en de kraakscene (opheffen dat verbod — 15% van de kantoorpanden staan leeg in NL!) met een publieksaantal dat hoger ligt dan wat er op een DWDD-bandje in bijvoorbeeld popcentrum de Escape in Veenendaal afkomt. Dit alles op basis van nul subsidie en meestal met deurdeal gages. Het opmerkelijke is dat provinciezaaltjes zoals de Escape 5x zoveel betalen voor in feite flauwekulavonden voor 20 man, inclusief beveiligingsbeambte bij de deur en allerlei andere onnodige restricties vanuit stadsbeleid en veiligheid. En daar nog overheen: de deurdeal-gages liggen gelijk of soms zelfs hoger (De Nieuwe Anita, Asteriks, Lepel) dan wat goedlopende concertzalen in de randstad bieden als je een voorprogramma speelt. Waar blijven die tonnen subsidie en waarom vloeit die niet in verhouding terug naar bands die komen spelen? Een minimumvergoeding van 300 euro is sociaal gezien geen gek hoog bedrag voor een band die een voorprogramma komt doen met 4 man, een geluidsman en een gehuurde bus. Nu liggen die gages op 75-150 euro. Je draait verlies als band, alleen al op benzine, bushuur en parkeergeld. Om die reden doe ik, een uitzondering daargelaten, vrijwel geen voorprogramma's met Bismuth in dergelijke zalen en kies enkel voor het ondergrondse vriendencircuit dat wel eerlijk handelt met de weinige middelen die ze bezitten. Het buitenland betaalt wel aanzienlijk voor mijn act in contrast tot Nederlandse zalen. Waarom? Ik heb geen idee. The Ex heeft ditzelfde probleem, zie bijvoorbeeld het interview met gitarist Andy Moor.
Gewaagder programeren van subsidiegeld
'Ik zeg niet dat elke zaal zo radicaal als WORM of Extrapool moet programeren. Het is goed dat dat bestaat en het uiterste in het spectrum vormt, maar het zou naar mijn mening wenselijk zijn als meer zalen investeren in bands die meer gelaagdheid in hun werk hebben en niet visieloos blijven gaan voor de 75-150 euro uitbuiting en/of Rien Poortvlietjes boeken om de zalen gevuld te krijgen. Het doel van een gesubsidieerde concertzaal is cultuurverspreiding. Dat is iets anders dan zoveel mogelijk schoenen verkopen.
In aanvulling hierop zou het mijns insziens goed zijn als de wat meer elitaire zalen als het Muziekgebouw aan ’t IJ en het Bimhuis inzien dat gelaagde kunst ook in de moeilijkere popmuziek aanwezig is die nu veroordeeld is tot een niche-circuit, en hun programering verbreden waardoor het gat tussen academische kunstmuziek en experimentele popmuziek kleiner wordt. Waarom bijvoorbeeld geen fatsoenlijk betaalde maandelijkse showcase van 4 artistieke bands in het Muziekgebouw?
Subsidie is iets heel moois, maar niet als er indirect geen aanspraak op gemaakt kan worden door artiesten en het in de cultuurinstellingen zelf verdwijnt.'
Laat de discussie starten... Dank weer, Yuri!
Ik acht het niet onwaarschijnlijk dat dit artikel de nodige discussie op zal leveren. Het is ook niet bedoeld als waarheid, maar beter te beschouwen als een overdenking vanuit een individueel perspectief.
Wat is popmuziek en welke muziek eigenlijk niet?
'Uitgaand van het woord populair zou je grofweg kunnen zeggen dat elke band die zijn DWDD-minuut heeft gehad te scharen is onder het begrip popmuziek. Hoewel lang niet alle bands die in dat programma spelen mainstream zijn, is een presentatie daar met een dergelijk groot publiek niet langer te bestempelen als niche. Interessant genoeg om de beeldbuis te vullen voor een publiek van ± 1 miljoen voor een minuut. Mijns inziens een eenvoudige parameter die zeer grof duiding geeft aan de definitie wat popmuziek is.
‘Kunstmuziek’
'In de literatuur over klassieke muziek komt wel eens de term ‘kunstmuziek’ (art music) naar voren. Een nogal pretentieus begrip, dat ook bij mij aanvankelijk wrevel opriep, terwijl ik toch door veel mensen als behoorlijk ‘arty-farty’ wordt gezien. Muziek is immers altijd kunst. Ik kan er niets aan doen dat die term bestaat en zal in het kort uitleggen wat het ongeveer betekent. Kunstmuziek is in het motief van de maker of in de beoordeling van de luisteraar het tegenovergestelde van entertainmentmuziek, ook vaak ‘lichte muziek’ genoemd. Niet het plezier of kwantitatief succes staat voorop, maar de boodschap is het belangrijkst. Muziek die iets wil vertellen. Vaak hangt die boodschap samen met een concept dat verwerkt ligt in de muziek en/of in het tekstuele deel van de muziek. Veel klassieke muziek van bekende componisten valt om die reden onder de noemer kunstmuziek, maar ook enkele vormen van popmuziek vallen onder die noemer. Das wohltemperierte Klavier van Bach, waarmee Bach aantoont dat de Wreckmeister stemming bepaalde transponanties toestaat die daarvoor onmogelijk waren. Opera’s waarin een een verhaal wordt verteld. De abstracte 4.33 min. stilte van John Cage. Animals van Pink Floyd. En, weliswaar minder bekend, Rhys Chathams Guitar Trio en Half Japanese, over wie ik eerder achtergrondartikelen schreef, hebben ook beide een sterk conceptuele insteek. Muziek met een gelaagdheid.
Conceptueel & intuïtief werk
'Er heerst onder liefhebbers van klassieke muziek wel eens wat dédain. Ik heb Paul Witteman hoog zitten als journalist, maar zodra hij over muziek gaat praten, komt dat bij hem naar voren. Hij weet nagenoeg niets van popmuziek [eens!] en met name niets van experimentele popmuziek. Het lijken twee gescheiden werelden. Duidelijk moet echter zijn dat kunstmuziek, ook wel bestempeld als ‘high art’, niet zozeer beter is dan ‘low art’ popmuziek. Het duidt enkel het verschil aan tussen grofweg handelen vanuit concept of vanuit intuïtie. Popmuziek is in hoofdmoot intuïtief. Men speelt wat akkoorden, mijmert er een melodietje over en verzint daar een zo geloofwaardig of pakkend mogelijke tekst op. En dat is prima en allerminst ondergeschikt aan conceptuele gelaagde werken. Het bestaat gelijkwaardig naast elkaar. Als ik naar mijn eigen platenkast kijk, zie ik vooral een mengvorm tussen die twee uitersten. Bill Callahan’s werk als singer-songwriter beoordeel ik vooral als intuïtief van aard, Sonic Youth is een stuk conceptueler maar gelijktijdig ook expressief en Glenn Branca maakt vooral conceptueel werk. Voor elke vorm een geschikt tijdstip in de maand. Belle & Sebastian zet ik aan als mijn schoonmoeder pizza komt eten, waarbij ik me wel afvraag of die band van een dergelijke anekdote blij zouden worden...
Entertainment
'Het zal iedereen duidelijk zijn waar ik ongeveer zit met mijn eigen muzikale werk. Het vormt zich vooral vanuit overpeinzing, theoretische modellen en nieuwe instrumentuitvindingen. Is dat nog popmuziek? Niet in de zin dat het bedoeld is als entertainment. Ik wil nieuwe klankmogelijkheden presenteren — als mensen dat mooi vinden is dat een leuke bijkomstigheid. Ik vind van mezelf dat ik weinig talent heb in het intuïtief musiceren. Ik voel me in mijn output meer op mijn gemak als ik me richt op het conceptuele. Mijn output wijkt af van wat ik luister. Ik luister veel popgerichter dan mensen mogelijk vermoeden, vandaar dat ik uit betrokkenheid nogal verbaal aanwezig ben op onder andere deze website.' Waarvoor dank, Yuri ;-)
Subjectief
'Waar ik eigenlijk naartoe wil is dat muziek niet zwart-wit te verdelen is. Sommige muziek is met name gericht op vernieuwing, mensen verbazen. Andere muziek is vooral bedoeld ter vermaak. Tussen die twee uitersten ligt een heel palet van grijswaarden, die door elk persoon anders gewaardeerd zal worden. Voor de ene persoon is Lucky Fonz III een valszingende kraai [waarvan acte, gisteren op Twitter...], voor de ander een literaire singer-songwriter. Voor mij is het easy listening pop met een goed wrang vocaal randje. De grijswaaier is dus niet eenduidig helder vast te stellen en dat is waarom je zo eindeloos en fel kunt discussïeren over muziek. Leg gevoel maar eens uit met woorden.
Ticketsales vs. Experimentele Pop
'Ik kom nu tot het hopelijk discussie ontlokkende punt van kritiek dat ik heb op de Nederlandse muziekcultuur. Popmuziek werkt op het principe van ticketsales. Een band die veel publiek trekt krijgt meer dan bands die minder publiek trekken. Dat lijkt een eerlijk systeem, maar het is tegelijkertijd een dom kortzichtig systeem dat lang niet in elk opzicht ideaal is. Als je de collectie van het Stedelijk Museum zou laten bepalen door populariteit onder het volk, zouden de zalen gevuld zijn met Rien Poortvliet of Nico Vrielink in plaats van Mondriaan en Rothko. En niet onwaarschijnlijk met meer traffic, maar een kunstmuseum inrichten als de Efteling zou desastreuze gevolgen hebben voor het imago van Amsterdam en dat is indirect veel geld waard.
In de muziekcultuur zitten om soortgelijke redenen klassieke muziek, jazz & wereldmuziek en modern klassiek veilig opgeborgen in het Concertgebouw, het Bimhuis en het Muziekgebouw aan ’t IJ. Een goede zaak, maar hoe zit het met de muziek die daar net buiten valt? Mijn werk wordt in het buitenland vaak gecategoriseerd in de hoek van het Bimhuis en Muziekgebouw aan ’t IJ, maar ik kom ook op plekken die meer richting popmuziek neigen. En waar positioneer je bijvoorbeeld een band als Herrek, die een sterk conceptueel karakter in zijn werk legt? Waardering vanuit ticketsales gaat naar mijn mening niet altijd goed op voor experimentele popmuziek. Er komt een klein publiek op af, terwijl vrijwel elke recensie laaiend enthousiast is. Hoe vertaal je dat naar een eerlijkere, gelijkwaardige financiële waardering in verhouding tot bijvoorbeeld modern klassiek, wereldmuziek en jazz? Hoort experimentele pop niet meer thuis in dat rijtje in plaats van dat het vanuit marktwerking vergeleken wordt met entertainmentmuziek als bijvoorbeeld Ilse de Lange of Jantje Smit?
Subbacultcha!
'En het is niet alleen Herrek die ik hier nu even als voorbeeld aanhaal. Muziekplatform Subbacultcha! groeide in 10 jaar uit tot een instituut met 1500 vaste leden. Afgelopen donderdag hielden ze een showcase van 22 Nederlandse acts die zogezegd ‘underground’ zijn. Promo-artikelen vooraf in de VPRO-Gids, NRC en Volkskrant. Er was 800 man. Stijf uitverkocht. Mensen die er niet meer in kwamen. Vrijwel elke journalist was aanwezig. Zo underground vind ik dat niet. Het is een substantiële tegencultuur, wars van hoe dingen horen volgens de gevestigde orde in muziekland. Buma/Stemra, OOR, Noorderslag, radio en TV worden niet langer serieus genomen. Hoe vertaalt zich dit alles naar het landschap van de gesubsideerde popzalen? Niet.
Subsidie-zalen vs. het DIY-circuit
'De betreffende bands zijn actief in een eigen circuit van DIY-zaaltjes en de kraakscene (opheffen dat verbod — 15% van de kantoorpanden staan leeg in NL!) met een publieksaantal dat hoger ligt dan wat er op een DWDD-bandje in bijvoorbeeld popcentrum de Escape in Veenendaal afkomt. Dit alles op basis van nul subsidie en meestal met deurdeal gages. Het opmerkelijke is dat provinciezaaltjes zoals de Escape 5x zoveel betalen voor in feite flauwekulavonden voor 20 man, inclusief beveiligingsbeambte bij de deur en allerlei andere onnodige restricties vanuit stadsbeleid en veiligheid. En daar nog overheen: de deurdeal-gages liggen gelijk of soms zelfs hoger (De Nieuwe Anita, Asteriks, Lepel) dan wat goedlopende concertzalen in de randstad bieden als je een voorprogramma speelt. Waar blijven die tonnen subsidie en waarom vloeit die niet in verhouding terug naar bands die komen spelen? Een minimumvergoeding van 300 euro is sociaal gezien geen gek hoog bedrag voor een band die een voorprogramma komt doen met 4 man, een geluidsman en een gehuurde bus. Nu liggen die gages op 75-150 euro. Je draait verlies als band, alleen al op benzine, bushuur en parkeergeld. Om die reden doe ik, een uitzondering daargelaten, vrijwel geen voorprogramma's met Bismuth in dergelijke zalen en kies enkel voor het ondergrondse vriendencircuit dat wel eerlijk handelt met de weinige middelen die ze bezitten. Het buitenland betaalt wel aanzienlijk voor mijn act in contrast tot Nederlandse zalen. Waarom? Ik heb geen idee. The Ex heeft ditzelfde probleem, zie bijvoorbeeld het interview met gitarist Andy Moor.
Gewaagder programeren van subsidiegeld
'Ik zeg niet dat elke zaal zo radicaal als WORM of Extrapool moet programeren. Het is goed dat dat bestaat en het uiterste in het spectrum vormt, maar het zou naar mijn mening wenselijk zijn als meer zalen investeren in bands die meer gelaagdheid in hun werk hebben en niet visieloos blijven gaan voor de 75-150 euro uitbuiting en/of Rien Poortvlietjes boeken om de zalen gevuld te krijgen. Het doel van een gesubsidieerde concertzaal is cultuurverspreiding. Dat is iets anders dan zoveel mogelijk schoenen verkopen.
In aanvulling hierop zou het mijns insziens goed zijn als de wat meer elitaire zalen als het Muziekgebouw aan ’t IJ en het Bimhuis inzien dat gelaagde kunst ook in de moeilijkere popmuziek aanwezig is die nu veroordeeld is tot een niche-circuit, en hun programering verbreden waardoor het gat tussen academische kunstmuziek en experimentele popmuziek kleiner wordt. Waarom bijvoorbeeld geen fatsoenlijk betaalde maandelijkse showcase van 4 artistieke bands in het Muziekgebouw?
Subsidie is iets heel moois, maar niet als er indirect geen aanspraak op gemaakt kan worden door artiesten en het in de cultuurinstellingen zelf verdwijnt.'
Laat de discussie starten... Dank weer, Yuri!
Labels:
creativiteit,
do-it-yourself,
leesvoer,
live,
optredens
21 maart 2013
@RickFranssens doet het zo (3) - op naar IJsland!
'Het is alweer een tijdje geleden dat ik voor EHPO schreef. Mijn laatste blog ging over muzikale trips naar Toronto, London en andere reisplannen die ik had. Inmiddels heb ik gespeeld in Australië en ben ik net terug uit Nepal, waar ik muziekles heb gegeven. Het is inmiddels wel duidelijk hoe ik mijzelf onderscheid van andere singer-songwriters: ik ben “die gozer die de hele wereld afreist met zijn gitaar.” Iets wat ik als persoon en als muzikant het liefste doe, maar ook heel bewust gebruik om op te vallen. Op mijn reis naar Nepal heb ik nagedacht over een volgende stap. Ik voelde dat het tijd werd voor iets groters, iets unieks.
The Iceland Recordings
'Mijn ticket naar Reykjavik zit al in mijn inbox en de plannen liggen klaar: 5 dagen lang ieder dag samenwerken met steeds een andere IJslandse singer-songwriter. Laptop mee, microfoons in de koffer en per singer-songwriter 1 liedje opnemen dat we samen zingen. Aan het eind van de week staan er 5 mooie opnames op mijn laptop, die ik thuis laat afmixen en als EP uitbreng. Om het hele avontuur af te maken laat ik de 5 singer-songwriters met wie ik heb gewerkt overvliegen naar Nederland om hier met elkaar 3 shows te geven. Iets wat in eerste instantie financieel onmogelijk lijkt, maar ik toch gewoon ga doen.'
Waarom doe je dit?
'Om weer een goed verhaal te hebben. Natuurlijk doe ik dit omdat ik dit het liefste doe met mijn muziek, de wereld over gaan en toffe muzikanten ontmoeten. Maar de manier waarop ik het doe is goed doordacht.'
Hoe financier je dit?
'Zoals Colin Benders ooit zei: “Ik maak geen muziek om geld te verdienen, ik verdien geld om muziek te maken” [de jongens van Antillectual blogden gisteren woorden van gelijke strekking]. Door hard werken heb ik een potje opgebouwd voor projecten die ik echt graag wil doen. Genoeg om zelf een week naar IJsland te gaan en in het najaar 5 singer-songwriters over te laten vliegen naar Amsterdam. Met een beetje geluk haal ik het geld van de vliegtickets eruit door de shows in september, maar ik reken er op dat ik het grootste deel zelf moet betalen.'
Welke stappen nu?
'Media, zoveel mogelijk media. Ik ben trots op mijn verhaal en wil dit dolgraag delen met Jan en alleman. Het avontuur zelf maak ik mij niet druk om, maar dat het genoeg aandacht krijgt is iets waar ik hard voor zal moeten werken. Sowieso zal ik natuurlijk druk aan het bloggen slaan op mijn website en op Facebook.'
Succes, Rick. En goede reis, maak veel moois!
The Iceland Recordings
'Mijn ticket naar Reykjavik zit al in mijn inbox en de plannen liggen klaar: 5 dagen lang ieder dag samenwerken met steeds een andere IJslandse singer-songwriter. Laptop mee, microfoons in de koffer en per singer-songwriter 1 liedje opnemen dat we samen zingen. Aan het eind van de week staan er 5 mooie opnames op mijn laptop, die ik thuis laat afmixen en als EP uitbreng. Om het hele avontuur af te maken laat ik de 5 singer-songwriters met wie ik heb gewerkt overvliegen naar Nederland om hier met elkaar 3 shows te geven. Iets wat in eerste instantie financieel onmogelijk lijkt, maar ik toch gewoon ga doen.'
Waarom doe je dit?
'Om weer een goed verhaal te hebben. Natuurlijk doe ik dit omdat ik dit het liefste doe met mijn muziek, de wereld over gaan en toffe muzikanten ontmoeten. Maar de manier waarop ik het doe is goed doordacht.'
Hoe financier je dit?
'Zoals Colin Benders ooit zei: “Ik maak geen muziek om geld te verdienen, ik verdien geld om muziek te maken” [de jongens van Antillectual blogden gisteren woorden van gelijke strekking]. Door hard werken heb ik een potje opgebouwd voor projecten die ik echt graag wil doen. Genoeg om zelf een week naar IJsland te gaan en in het najaar 5 singer-songwriters over te laten vliegen naar Amsterdam. Met een beetje geluk haal ik het geld van de vliegtickets eruit door de shows in september, maar ik reken er op dat ik het grootste deel zelf moet betalen.'
Welke stappen nu?
'Media, zoveel mogelijk media. Ik ben trots op mijn verhaal en wil dit dolgraag delen met Jan en alleman. Het avontuur zelf maak ik mij niet druk om, maar dat het genoeg aandacht krijgt is iets waar ik hard voor zal moeten werken. Sowieso zal ik natuurlijk druk aan het bloggen slaan op mijn website en op Facebook.'
Succes, Rick. En goede reis, maak veel moois!
Labels:
creativiteit,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
Rick Franssens
18 maart 2013
Vijf nieuwe regels van de sociale muziekrevolutie (door @SongFlowTeam's @ThomasvanWijk)
Als muziekliefhebber en ondernemer is Thomas van Wijk elke dag bezig met de veranderingen in de muziekindustrie. Na een ontwikkel- en testfase van 2 jaar lanceerde hij afgelopen december Songflow. In januari 2013 werd Thomas met zijn bedrijf genomineerd voor een Interactive Award op Eurosonic/Noorderslag. Songflow is een do-it-yourself platform voor onafhankelijke muzikanten die zich hebben aangepast aan de sociale muziekrevolutie en de nieuwe spelregels die daaruit voortvloeien. Thomas: 'Onze digitale distributie en sociale promotie tools stellen artiesten in staat om een fanbase op te bouwen en hun marktpotentie te ontdekken. Daarvoor hoeven ze niet hun ziel en zaligheid te verkopen. We brengen ons talent in contact met muziekprofessionals die daarnaar op zoek zijn. In Songflow zitten artiesten die vanaf hun eerste release reeds 30% van hun omzet uit streaming halen.'
Er zijn vijf redenen waarom elke muzikant altijd zijn muziek op Spotify, Deezer, Rdio, YouTube etc. moet hebben staan:
1. Loyaliteit luisteraars verschuift van drager naar dienst
'In de tijd van downloads maakte het niet uit via welk medium je muziek in de speler van een fan terecht kwam. De drager (download, cd) was de waardevolle content die je in een gratis speler (Winamp, iTunes) af kon spelen. Nu verschuift die consumptiewaarde van de drager naar de dienst. Een premium Spotify gebruiker betaalt €120 per jaar voor onbeperkt toegang tot muziek. Nieuwe muziek ontdekken is leuk. Het aanbod is enorm. Als het al lukt om bij iemand onder de aandacht te komen, dan kun je er maar beter voor zorgen dat je beschikbaar bent op het medium waar de luisteraar waarde aan hecht.'
2. Delen is het nieuwe verkopen
'Een bijkomend gevolg van de verschuiving van drager naar diensten is dat het verkoopproces achter muziek radicaal op de schop gaat. Traditioneel probeerde je zoveel mogelijk exposure te kweken in een zo kort mogelijke periode. Dit gaf een boost aan de verkoop (van dragers), waarna het succes als een lawine voortraasde. Inkomsten uit muziek worden steeds minder afgemeten aan losse verkoop. Dat vraagt om een nieuwe manier van denken. Ik ben daar heel stellig in: Muzikanten, managers en labels kunnen ophouden met het verkopen van hun muziek. Delen, promoten, onder de aandacht komen en relaties opbouwen, dat zijn de nieuwe drijvers van succes. Zo breng je een fanbase en maandelijkse inkomstenstroom op gang, met als spin-off dat ook je andere producten meer in trek raken.'
3. Sociale muziek is de motor achter groei
'Het publiek, met aan het front een aantal tastemakers en opinion leaders, is de nieuwe curator voor talent en trends. Sociale media brengen poortwachtende media om zeep. Hooray for that! Toch spelen ook bij de nieuwe media nog altijd commerciële belangen waar artiesten op in kunnen spelen. Spotify is afhankelijk van het netwerk effect om te groeien. Ze vond een partner in Facebook dat op zijn beurt “engaging content” nodig heeft om gebruikers langer binnen te houden en adverteerders daarvoor te laten betalen. Op SXSW 2013 maakte Spotify bekend dat het inmiddels over 40 miljard gedeelde luisterbeurten gaat. Hetzelfde geldt voor de relatie tussen YouTube en Google’s advertentie netwerk. Facebook en Youtube helpen artiesten maar al te graag hun muziek te delen, omdat ze weten dat dit gebruikers bezighoudt. Je kunt in no time naar gelijkgestemden over heel de wereld verspreid worden, zie het recente succes van de Harlem Shake.'
4. Je potentie kan gemeten worden
'De opbouw van een succesvolle muzikale carrière is vaak een fortuinlijke samenloop van talent, timing, strategie en (persoonlijke) investeringen. Niet in de laatste plaats komt daar de invloed van externe partijen bij. Het zijn de bookers, managers, labels, publishers en sponsors die talent helpen om een groter publiek te bereiken. Maar hoe bepalen zij wie die extra aandacht verdient? Intuïtie en passie zijn daarvoor nog altijd de drijvende krachten. Dat is maar goed ook in een creatieve industrie die staat of valt met innovatie en heruitvinding. De sociale muziekrevolutie voegt daar echter een dimensie aan toe: het is vanaf je eerste opname mogelijk om volledig mee te draaien in de digitale muziekmarkt. Dit betekent dat je potentie om luisteraars te vinden en fans te binden gemeten kan worden. Professionals zullen steeds vaker vertrouwen op platforms die dergelijke data kunnen leveren om het kaf van het koren te scheiden. Als artiest moet je naar buiten treden via de populaire consumentenkanalen om ontdekt te worden.'
5. Inkomsten uit streaming zijn echt, substantieel én blijvend
'In 2012 is het aandeel van streaming op digitale inkomsten gegroeid naar 20% in Europa. 20 Miljoen mensen betalen wereldwijd voor een muziekabonnement. Dat is 44% meer dan in 2011. Download verkopen zijn het afgelopen jaar met slechts 12% gegroeid. De ROI van een premium abonnee is bovendien groot. Groter dan van iemand die downloads koopt en daar gewoon mee op kan houden. Het is duidelijk waar de explosieve groeitrend ligt. Nog interessanter is dat in sommige early adopting landen zoals Zweden streaming de overhand heeft genomen. Volgens de IFPI zal Nederland dat voorbeeld snel volgen.'
Mooi verhaal, Thomas. Dank daarvoor en veel succes met Songflow!
Onlangs bracht de IFPI haar jaarlijkse Digital Music Report 2013 uit. Onomwonden wordt daarin de loftrompet gestoken over groei in de muziekindustrie en de explosieve ontwikkeling van de streaming muziekmarkt. 'Als je het eeuwige gezever over piraterij en de droge statistieken naast je neerlegt, zie je de werkelijke revolutie', aldus Thomas. 'Slimme artiesten als One Direction, Justin Bieber en PSY maken hier al succesvol gebruik van. De nieuwe realiteit is dat de consumptie van muziek afhankelijk is van het luistergedrag en de aandacht, niet de overdracht (cq verkoop) van een drager. Alle artiesten moeten daarom met de billen bloot en aantonen hoe luisterwaardig ze werkelijk zijn.
1. Loyaliteit luisteraars verschuift van drager naar dienst
'In de tijd van downloads maakte het niet uit via welk medium je muziek in de speler van een fan terecht kwam. De drager (download, cd) was de waardevolle content die je in een gratis speler (Winamp, iTunes) af kon spelen. Nu verschuift die consumptiewaarde van de drager naar de dienst. Een premium Spotify gebruiker betaalt €120 per jaar voor onbeperkt toegang tot muziek. Nieuwe muziek ontdekken is leuk. Het aanbod is enorm. Als het al lukt om bij iemand onder de aandacht te komen, dan kun je er maar beter voor zorgen dat je beschikbaar bent op het medium waar de luisteraar waarde aan hecht.'
2. Delen is het nieuwe verkopen
'Een bijkomend gevolg van de verschuiving van drager naar diensten is dat het verkoopproces achter muziek radicaal op de schop gaat. Traditioneel probeerde je zoveel mogelijk exposure te kweken in een zo kort mogelijke periode. Dit gaf een boost aan de verkoop (van dragers), waarna het succes als een lawine voortraasde. Inkomsten uit muziek worden steeds minder afgemeten aan losse verkoop. Dat vraagt om een nieuwe manier van denken. Ik ben daar heel stellig in: Muzikanten, managers en labels kunnen ophouden met het verkopen van hun muziek. Delen, promoten, onder de aandacht komen en relaties opbouwen, dat zijn de nieuwe drijvers van succes. Zo breng je een fanbase en maandelijkse inkomstenstroom op gang, met als spin-off dat ook je andere producten meer in trek raken.'
3. Sociale muziek is de motor achter groei
'Het publiek, met aan het front een aantal tastemakers en opinion leaders, is de nieuwe curator voor talent en trends. Sociale media brengen poortwachtende media om zeep. Hooray for that! Toch spelen ook bij de nieuwe media nog altijd commerciële belangen waar artiesten op in kunnen spelen. Spotify is afhankelijk van het netwerk effect om te groeien. Ze vond een partner in Facebook dat op zijn beurt “engaging content” nodig heeft om gebruikers langer binnen te houden en adverteerders daarvoor te laten betalen. Op SXSW 2013 maakte Spotify bekend dat het inmiddels over 40 miljard gedeelde luisterbeurten gaat. Hetzelfde geldt voor de relatie tussen YouTube en Google’s advertentie netwerk. Facebook en Youtube helpen artiesten maar al te graag hun muziek te delen, omdat ze weten dat dit gebruikers bezighoudt. Je kunt in no time naar gelijkgestemden over heel de wereld verspreid worden, zie het recente succes van de Harlem Shake.'
4. Je potentie kan gemeten worden
'De opbouw van een succesvolle muzikale carrière is vaak een fortuinlijke samenloop van talent, timing, strategie en (persoonlijke) investeringen. Niet in de laatste plaats komt daar de invloed van externe partijen bij. Het zijn de bookers, managers, labels, publishers en sponsors die talent helpen om een groter publiek te bereiken. Maar hoe bepalen zij wie die extra aandacht verdient? Intuïtie en passie zijn daarvoor nog altijd de drijvende krachten. Dat is maar goed ook in een creatieve industrie die staat of valt met innovatie en heruitvinding. De sociale muziekrevolutie voegt daar echter een dimensie aan toe: het is vanaf je eerste opname mogelijk om volledig mee te draaien in de digitale muziekmarkt. Dit betekent dat je potentie om luisteraars te vinden en fans te binden gemeten kan worden. Professionals zullen steeds vaker vertrouwen op platforms die dergelijke data kunnen leveren om het kaf van het koren te scheiden. Als artiest moet je naar buiten treden via de populaire consumentenkanalen om ontdekt te worden.'
5. Inkomsten uit streaming zijn echt, substantieel én blijvend
'In 2012 is het aandeel van streaming op digitale inkomsten gegroeid naar 20% in Europa. 20 Miljoen mensen betalen wereldwijd voor een muziekabonnement. Dat is 44% meer dan in 2011. Download verkopen zijn het afgelopen jaar met slechts 12% gegroeid. De ROI van een premium abonnee is bovendien groot. Groter dan van iemand die downloads koopt en daar gewoon mee op kan houden. Het is duidelijk waar de explosieve groeitrend ligt. Nog interessanter is dat in sommige early adopting landen zoals Zweden streaming de overhand heeft genomen. Volgens de IFPI zal Nederland dat voorbeeld snel volgen.'
Mooi verhaal, Thomas. Dank daarvoor en veel succes met Songflow!
Labels:
deezer,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
iTunes,
marketing,
promotie,
spotify
15 maart 2013
Wilde Ideeën & Nieuwe Muziek (200)
De 200ste Aflevering. Champagne!
- Maar niet voor Baauer, wiens internet- en inmiddels bovengrondse superhit Harlem Shake ongeclearde samples bevat. Oei! Trek je portemonnaie maar...
- Genieten van wat Heer Koot zegt over Kunst, muziek en het goede voorbeeld dat onze minister-president op dat gebied dient te geven. Mij volkomen uit het hart gegrepen! Rot op, Gordon! Top-TV:
- Hoofdredacteur Erik van State Magazine vraagt zich af: 'Hoe lang maken radiostations en dj's nog goede sier met rappers om ze vervolgens nooit meer te draaien?' Interessante vraag.
- Na The Boss vorig jaar houdt rockgod Dave Grohl dit jaar de keynote speech op SxSW. Verstandige, sympathieke vent.
- Dat gaat heel lekker met Spotify! De groeispurt is ingezet en hun *gratis* radiodienst komt ook naar de Benelux. Inmiddels vang ik op dat de inkomstenstromen uit streaming voor labels, en daarmee hopelijk ook voor artiesten, nu echt substantieel worden. Can anyone turn streaming music into a real business? (via Lykle) Ja dus!
- Meer business: zorgt de muziekindustrie ervoor dat fans meer in contact kunnen komen met artiesten, dan levert dit minimaal 450 miljoen dollar op, aldus onderzoeksbureau Nielsen. Ik roep het al jaren. Kim Dotcom start ook wéér een business: Megabox. En Twitter start een muziekdienst schijnt.
- Nog steeds heel effectief, juist in deze digitale tijden:
- Dit is leuk, via Maarten: retiredartists.com. 'We make it easy for that guy who wants to sing in a metal, hardcore, punk or rock band but doesn’t have the music-writing friend to help him write songs. Why play your shitty songs when you can play consistent amazing ones, written by us badass guys who toured in (and with) bands whose names would make you nut yourself?' Haha, benieuwd welke underground grootheden hier achter zitten!
Labels:
creativiteit,
do-it-yourself,
DWDD,
ervaringen delen,
gratis downloads,
jammer jôh,
kijkvoer,
leesvoer,
nieuwe muziek,
radio,
spotify,
tips,
twitter,
wilde ideeën
5 maart 2013
Is Facebook dood? — door @BramOSL
Dit stuk verscheen oorspronkelijk op Brams eigen site (goeie jongen, kan wat, zie de infographics hieronder, geef hem een baan):

'Ik las vanmorgen op The Verge een boeiend stuk over het einde van Facebook. Althans, er wordt geconstateerd dat Facebook niet meer cool is onder tieners. Het is een 'real life network' geworden, met ouders, collega's en vage kennissen. En terwijl Facebook opschept over je fantastische leven, kun je op Tumblr en Instagram makkelijker delen en er bovendien meerdere identiteiten op na houden. Voor MySpace betekende de massale verhuizing van tieners niet veel goeds, dus ik was meteen benieuwd of deze trend ook zichtbaar is onder onze fans.' Kijk mee [click to enlarge]:
'Ik heb al onze sociale netwerken naast elkaar gezet en vergeleken met de cijfers van ongeveer twee jaar geleden. Dat was nét voor een turbulente tijd: onze zanger stapte op en we waren druk met de voorbereidingen van openbare, online audities. De volgorde van links naar rechts staat voor wanneer we met het netwerk begonnen.
LATE ADOPTERS
'Wat mij opviel bij het achterhalen van die startdata, is dat we niet bepaald early adopters lijken te zijn. Voor een band die bekend staat om zijn succesvolle social media-campagnes, vind ik het opmerkelijk dat we nog geen jaar op Instagram zitten en pas sinds augustus 2010 iets op Facebook doen. Dat heeft een reden: wij zijn waar onze fans zijn. Als dat in plaats van Hyves ineens Twitter is, gaan we naar Twitter. Daarnaast hebben we allemaal op alle netwerken ook persoonlijke accounts die al veel langer bestaan dan de band-accounts. In mijn geval vaak uit nieuwsgierigheid (ik heb laatst ook weer een MySpace account gemaakt).
TUMBLR-EXPLOSIE
'Het tweede dat meteen opvalt is natuurlijk de enorme staaf van Tumblr. In een jaar meer followers dan we waar dan ook ooit hebben gehad - onvoorstelbaar. Nu zijn we inderdaad trouwe Tumblr-gebruikers, maar het grootste deel van deze volgers hebben we te danken aan een promo-actie van de Tumblr-staff op hun blog en een 'Spotlight' op het dashboard van iedere gebruiker. Gaaf aan Tumblr vind ik dat het heel internationaal is en als systeem superlaagdrempelig werkt. Nadeel vind ik dat het soms lijkt of iedereen alleen maar content aan het recyclen is en er weinig wordt uitgedaagd iets nieuws, eigens te posten. Mensen zijn bovendien graag lekker vaag over hun identiteit, zodat je erg weinig te weten komt over je fans. Voor een band als One Direction heeft Tumblr voor een doorbraak in Amerika gezorgd dus dit is zeker een netwerk waar we tijd in blijven steken, maar het is soms lastig inschatten wát onze volgers precies willen zien.
INSTAGRAM BLIJFT ACHTER
'Op Instagram is het relatief rustig. Nu ben ik zelf niet zo'n fan van de deelbaarheid van Instagram-foto's, zeker nu de integratie met Twitter verre van ideaal is. Ook op Facebook lijken posts vanuit Instagram eerder op de achtergrond te raken dan foto's die je direct op Facebook plaatst. Dus gebruiken we Instagram voor het filtertje en komt onze account-link vaak nergens terug. Dat heeft ook een voordeel: het is voor fans best leuk om onderdeel uit te maken van een selecte groep. Ik ben blij dat mijn persoonlijke Instagram-account maar een beperkt aantal volgers heeft (en weinig familie, collega's, zakenrelaties), want dan durf ik juist wat meer te posten. Content voor de elite.
CIJFERS ZEGGEN NIET ALLES
'En dan de twee netwerken die niet gegroeid zijn: MySpace en Hyves. Op MySpace hebben we al twee jaar niet ingelogd, op Hyves checken we sporadisch of er nog berichten zijn. En toch, als we puur naar de aantallen kijken, winnen beide netwerken het nog steeds van Twitter, Facebook én YouTube. Dat is dus gelijk de valkuil: alleen naar de cijfers kijken.
Waar vindt de meeste interactie plaats? Op Twitter en Facebook. En welk netwerk heeft ons de afgelopen jaren het meest geholpen in het laten groeien van de fanbase? Zonder twijfel YouTube. Toch hebben we daar nog niet veel abonnees, omdat we pas sinds kort mensen op te roepen zich abonneren. Als je kijkt naar views: dat zijn er ruim 1 miljoen, 400.000 meer dan twee jaar geleden. Op Tumblr hebben we extreem veel volgers, maar die zijn (nog) niet heel actief: met gemiddeld 30 notes per post, reageert dus maar 0,17%.
GROEI
'Twitter groeit met ruim 1000, YouTube groeit met 1000 en Facebook groeit het hardst met bijna 1500. En dat is ook wat ik merk bij onze fans, los van de cijfers: heel langzaam gaat iedereen van Hyves naar Facebook, Twitter kan er gewoon naast bestaan. En een aantal mensen slaat Facebook over en gaat meteen naar Tumblr. Ik geloof niet dat Facebook dood is, maar ik snap wel de behoefte van jongeren om uit een netwerk te stappen waarop je docenten ook zitten, je ouders alles meelezen en er strenge regels zijn over wat je wel en niet mag posten. En de vraag is of je als band in die sfeer wil zitten - misschien past het creatieve en enigszins grenzeloze van Tumblr daar wel beter bij. En misschien wordt MySpace wel weer helemaal de shit? Ik heb alvast een account.'
Dank voor alweer een mooi, inzichtelijk stuk, Bram.
UPDATE: Ernst-Jan doet een duit in het zakje.
Dank voor alweer een mooi, inzichtelijk stuk, Bram.
UPDATE: Ernst-Jan doet een duit in het zakje.
4 maart 2013
The Art of Asking
Ik verwees afgelopen vrijdag naar deze TED-presentatie, maar toen stond de preso zelf nog niet online. Inmiddels wel:
Wat Amanda Palmer te vertellen heeft en hoe ze het aanpakt is bijna altijd het bekijken, lezen of luisteren waard. Jammer dat ze zulke k*tmuziek maakt, des te indrukwekkender dat ze daarmee meer dan haar eigen broek ophoudt. Petje-af!
Wat Amanda Palmer te vertellen heeft en hoe ze het aanpakt is bijna altijd het bekijken, lezen of luisteren waard. Jammer dat ze zulke k*tmuziek maakt, des te indrukwekkender dat ze daarmee meer dan haar eigen broek ophoudt. Petje-af!
1 maart 2013
Wilde Ideeën & Nieuwe Muziek (198)
- Direct terug kijken na mijn vakantie: De Komst van het Schijfje, korte docu over uitvinding en opkomst van de cd door het onvolprezen Andere Tijden. Fantastisch, alleen al vanwege de anekdote waarom op een cd precies 74:33 min. muziek past. Lang leve de publieke omroep!
- De cd was verantwoordelijk voor de laatste, gigantische omzetboost in de muziekindustrie. Het afgelopen decennium was het sappelen (vrij dramatisch zelfs), maar het tij keert. Dankzij digitaal en streaming, dat laatste kan inmiddels ook in je nieuwe Ford.
- Spotify wordt nóg socialer. Goed (maar lastig in de auto ;-) en nodig, want Google komt eraan... Mooie en o zo ware tussenkop in dat laatste stuk: 'YouTube, the world's biggest accidental music service'. Vergeet dat nooit.
- Ondertussen verkoopt Ace nog steeds cd's, vooral klassieke backcatalogus. Prachtige blogpost waarom je daarvoor betaalt en Ace geen troep uitbrengt (via kersverse platenzaakeigenaar Jeroen).
- Technicus Susan Rogers on the recording of Prince' Sign 'o' The Times (via Auxmaster). Smullen! Ik kreeg die dubbel-LP op mijn 16e verjaardag, nog steeds classic, classic, classic. Hoe Prince 'Purple Rain' opnam lees je hier en zag je daar. Minstens zo hard smullen!
- Nick boos, stukje rijden om af te koelen. Zou hij het verhuisbericht van de Pirate Bay ook hebben ontvangen? Ik zou sowieso een nieuwe Ford aanschaffen, Nick!
- Op deze geweldige kaart zie je hoe snel (of langzaam...) het copyright verloopt in alle landen van de wereld (via Peter).
- How Alex Day became the biggest unsigned singer in the world (via Tom): 'Nobody is gonna care about your art as much as you do so you might as well be your own head cheerleader.' Ook Nataly Dawn houdt haar eigen broek op (via Jean-Paul): 'Thinking an artist has money because they’re signed to a label is like calling someone rich because they have a credit card. Labels are fantastic, because they’re the only institutions crazy enough to lend artists money. But if you’re like me, you probably don’t treat your $10,000 credit limit like money in the bank.' Deze tijden vragen om verstandige zuunigheid: eerst verdienen, dan uitgeven. Dat weet Amanda Palmer als geen ander. Zij haalt razend slim en op een 3.0 manier al jarenlang haar inkomsten bij fans vandaan. Trust people to pay for music vertelde ze eergisteren op TED (via Evelyn). Tim McGraw haalt z'n geld van fans met Chirpify bij Facebook (via Paul). Boeiend, boeiend, boeiend...
- *Nieuwe* Nederlandse clips en prachtsongs van The Horse Company, Thomas Azier, Kim Janssen, APRIL en 12 *gratis* tracks van Nederlandse dance producers uit het Oosten van het land.
- Beat Delete (goeie naam!) verzamelt interesse voor het opnieuw persen van oude albums op vinyl. Bij voldoende belangstelling (real time te volgen op de site) starten de persen. Een vergelijkbare dienst in Nederland is inmiddels uit de lucht...
- Prei zijn. Hihi, via Marinus.
28 februari 2013
De Amerikaanse vs. de Nederlandse en Noord-Europese mentaliteit — een vergelijking, door @DvanCoevorden
Gisteren las singer/songwriter Dirk van Coevorden Het Amerikaanse popklimaat vs. het Nederlandse en Noord-Europese systeem, een uitgesproken blogpost van Yuri Landman. 'Interessant stuk met een titel die de lading dekt', aldus Dirk. 'Ik antwoordde op @ehpo’s tweet dat ik het interessant vond, maar ook graag iets had gelezen over het verschil in mentaliteit onder muzikanten. Hij daagde mij uit om deze toevoeging te schrijven, dus bij deze mijn poging!' Vijf punten waarin Amerikanen en Europeanen verschillen in Mentaliteit:
Groot Brittannië is, zoals altijd, een uitzondering… Die gaan gewoon hun eigen gang!'
Dankjewel, Dirk!
- Ambitie. De U.S.A. is een groot land met niet al te goede sociale voorzieningen; Europa is een continent dat bestaat uit meerdere landen met betere sociale voorzieningen. Deze verschillen maken dat de potentiële Amerikaanse markt velen malen groter is en dat een nationale hit een veel hogere “pay-off” heeft in de States. Er valt financieel dus meer te winnen en acts zullen hongeriger zijn naar een vette Amerikaanse kluif dan Europese acts naar de Europese “Diet”-kluif. Daarnaast is muziek in de V.S. traditioneel een manier om aan armoede te ontsnappen en is dat in Europa veel minder aan de orde. In de U.S.A. bestaat de noodzaak om harder te werken en beter te zijn dan de competitie. In Europa zijn we wellicht collegialer en hebben meer met Kunst. In Amerika is muziek een ambacht, in Europa noemen we het “Kunst”.
- Competitie. Al zouden er procentueel gezien even veel muzikanten wonen in Amerika als in Europa, dan nog is de competitie voor die ene vette kluif groter omdat het er maar een is. De Europese “Diet”-kluif is misschien wel niet zo vet, maar je kan er meer van eten; ieder land heeft zijn eigen hitlijst waar je een hit kunt scoren. Competitie zorgt ervoor dat je jezelf blijft ontwikkelen en doorgroeit als muzikant om beter te zijn dan de ander.
- Gevoel voor traditie. Europa heeft een eeuwenlange muziektraditie die we tegenwoordig Klassieke Muziek noemen, wereldwijd! Klassieke muziek die veelal leende van de regionale volksmuziek. In Amerika is geen eeuwenoude muziekcultuur, maar werd met de komst van immigranten de volksmuziek van over de hele wereld geïmporteerd, gemengd en toegankelijk (gemaakt) voor iedereen. Als je bijvoorbeeld naar Tex-Mex luistert hoor je eigenlijk Polka, onze nationale volksmuziek. Luisteren naar Amerikaanse muziek is eigenlijk als in Hamburg een hamburger eten van de McDonalds: het ding komt uit Hamburg, maar we noemen het Amerikaans.
- Zelfbeeld. In Europa betekent “Amerikaans” vaak “beter dan Europees”. In Amerika betekent “Europees” eigenlijk “Traditioneel en Historisch”. In Europa bestaat “Europees” niet en in Amerika is er wel degelijk een Amerikaanse identiteit die versterkt wordt door het spreken van dezelfde taal van kust tot kust. Europeanen hebben bij iedere grens die ze oversteken een taalprobleem en dat helpt niet bij het opbouwen van een Europese identiteit. Wij komen dus altijd uit een kleiner en zij uit een groot land. Als je alle Europese successen overzee zou tellen, kom je veel verder dan de handvol Nederlandse hits in Amerika.
- Ondernemerschap. Amerikanen zijn nakomelingen van avonturiers van over de gehele wereld, van zij die het avontuur overleefd hebben. Als we kijken naar de afgelopen 500 jaar zijn de Europeanen gebleven waar ze zaten en hebben zich gewijd aan het in stand houden van de status quo en deze langzaam verbeteren. Voor beide manieren van ondernemen valt iets te zeggen, maar degene die het meeste risico neemt valt het meeste op en dat is wat telt in de muziekindustrie.
Groot Brittannië is, zoals altijd, een uitzondering… Die gaan gewoon hun eigen gang!'
Dankjewel, Dirk!
27 februari 2013
Het Amerikaanse popklimaat vs. het Nederlandse en Noord-Europese systeem — een vergelijking door @YuriLandman
Yuri Landman kwam hier vaker aan het woord over zijn werk, interesses en zijn specialiteit: het bouwen van bijzondere snaarinstrumenten en produceren van een eigen geluid. Uit die bijdragen bleek tussen de regels dat Yuri naast bijzondere instrumenten ook een bijzondere en vaak uitgesproken mening heeft. Zo ook over de verschillen in het popklimaat aan deze en de andere kant van de grote plas. Die uitgesproken mening post ik graag, zeker in het licht van de hoorzitting popmuziek die SP en PvdA op 10 april a.s. organiseren, met Nederlandse muzikanten en deskundigen van o.a. 3FM, Noorderslag en Lowlands.
Yuri: 'In 2012 werd ik uitgenodigd door het Valley of the Vapors Festival (VoV) in Hot Springs, Arkansas. Sinds kort is op YouTube de documentaire te zien die over dit evenement werd gemaakt. Voor mij aanleiding om de verschillen tussen het muziekcultuurbeleid in Europa en de Verenigde Staten te belichten, deels ook vanwege de ambitie van de SP en PvdA om popmuziek als topsegment te erkennen en daarvoor op 10 april 2013 een hoorzitting in de Tweede Kamer heeft aangevraagd. In dit stuk laat ik vanuit een persoonlijke case zien wat goed is aan Nederland/Europa, maar ook hoe effectief en kleurrijk een DIY-initiatief in een niemandsland kan zijn. Beiden zijn noodzakelijk voor een rijk muzieklandschap.
HET ALGEMENE IDEE OVER TOUREN IN DE VS
Yuri: 'In 2012 werd ik uitgenodigd door het Valley of the Vapors Festival (VoV) in Hot Springs, Arkansas. Sinds kort is op YouTube de documentaire te zien die over dit evenement werd gemaakt. Voor mij aanleiding om de verschillen tussen het muziekcultuurbeleid in Europa en de Verenigde Staten te belichten, deels ook vanwege de ambitie van de SP en PvdA om popmuziek als topsegment te erkennen en daarvoor op 10 april 2013 een hoorzitting in de Tweede Kamer heeft aangevraagd. In dit stuk laat ik vanuit een persoonlijke case zien wat goed is aan Nederland/Europa, maar ook hoe effectief en kleurrijk een DIY-initiatief in een niemandsland kan zijn. Beiden zijn noodzakelijk voor een rijk muzieklandschap.
HET ALGEMENE IDEE OVER TOUREN IN DE VS
Labels:
creativiteit,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
leesvoer,
live,
optredens
18 februari 2013
@SimonFeenstra doet het zo - denken als een ondernemer
Simon Feenstra studeerde af aan het conservatorium met een
9,5 met onderscheiding. Hij trad op verschillende podia op, maar een eigen
album en single bleven tot op heden uit. Vorig jaar besloot hij zijn
platenmaatschappij te verlaten en samen met Willemijn van Hussen een nieuw avontuur te
starten. Willemijn licht toe hoe Simons project What You Hear Is What You Get ontstond.
'Het was een jaar geleden dat ik er door toeval achter kwam
dat een voor mij bekende zanger — ik kende hem van allerlei projecten in de
zakelijke evenementen waar ik in werkzaam ben — al een paar jaar letterlijk
rondjes draaide bij een major platenmaatschappij, maar er geen enkel concreet
resultaat uit voortvloeide. De platenmaatschappij was overtuigd van de kracht
van deze zanger/songwriter, en stopte er al jaren wat tijd en een klein beetje
geld in, maar miste de visie, de slagkracht en last but not least het lef om
risico’s te nemen. Risicoloze eendagsvliegen als Gangnam Style en Kuikentje Piep zijn op dit moment de zaken waar het geld mee wordt verdiend.
Het klonk mij vanuit mijn zakelijke/artistieke achtergrond
zo ongelooflijk kansloos in de oren om als artiest hierin te blijven hangen, en
ik kende Simon goed genoeg om te weten dat hij ook echt toe was aan
verandering. En het belangrijkste: ik geloof heilig in zijn kunnen als zanger
en songwriter en performer, en zag hier echt kansen.
Denken als ondernemer
Ter illustratie een paar van de lessen die wij hebben
geleerd:
4 februari 2013
@GarciaGoodbye doet het zo - How we 'launched' our new single...
Zanger/gitarist Tommy Gontie van het Belgische Garcia Goodbye: 'Elke euro die we kunnen besparen aan promo, kunnen we besteden aan bier. Wij zijn Belgen en we kennen onze prioriteiten. We moeten het hebben van goedkope ideeën die we doorgaans bedenken als we op café zitten. Dan zijn we op ons best.
Terzake. We zochten een nieuwe (goedkope) manier om een single te lanceren. Létterlijk. Een raket is uitgesloten. Vuurwerk ook. Heliumballonen. Dat kan nog. We kopen USB-sticks met daarop onze nieuwe single. We bevestigen die aan de heliumballonnen en we hopen dat die bij mensen in de buurt belanden. We winnen snel wat raad in bij de weerman vanop televisie. Windrichtingen, drukgebieden, we knikken ‘ja’ maar begrijpen er niet veel van. Slecht nieuws: we ontdekken dat helium duur is omdat er een heliumschaarste is. We drinken een pintje minder vanavond. Nog erger: vanaf 2030 zou alle helium op de planeet aarde opgebruikt zijn. We denken aan de kinderen die nooit ballonnen zullen krijgen voor hun verjaardag. Het leven kent geen genade.
Hoe dan ook, we voelen ons weer 16 als we de ballonnen lanceren. Adrenaline! Onze single gaat van de grond en komt straks weer in de buurt uit de lucht gevallen, denken we. Zolang ze maar gevonden worden. We doen aan kansberekening. 1 op 10 sticks willen we terugzien. Dus knallen we er 100 de lucht in.
Na enkele dagen worden ook ballonnen gevonden in de buurt. En in Nederland. Top! En dan komt die ene mail binnen. Uit Scandinavië. We willen bewijsmateriaal en krijgen dat ook. 800 km in de lucht gereisd. Over Nederland en Duitsland naar het idyllische Soenderberg.
De vinder uit Denemarken herinnert ons aan een extra pdf bestand dat we mee op de stick hadden gezet: de persoon die het verst van ons verwijderd een ballon vindt, zouden we een bezoekje brengen. Wij zijn Belgen. We houden woord. We rijden naar Denemarken. 800 Km om iemand te ontmoeten die we niet eens kennen. En vice versa. We willen hem met onze eigen ogen zien en zijn verhaal aanhoren.
Wat dan volgt is surreëel. Zowel voor ons als de vinder. Een handdruk, een glimlach, een onwennig moment. Ik heb nog nooit 800km gereden om een promo single te ondertekenen. Eigenlijk wil ik met hém op de foto en niet omgekeerd. Geluk, toeval, geef het maar een naam. We maken een filmpje van het avontuur en plaatsen het online. De mensen vinden het fantastisch. Straks zitten we prime time op de radio. Morgen in de krant. Dankzij een goedkoop idee. Dat vieren we vanavond met bier!'
Mooi verhaal! Kijk hieronder mee.
UPDATE: Coldplay viel het ook op.
Terzake. We zochten een nieuwe (goedkope) manier om een single te lanceren. Létterlijk. Een raket is uitgesloten. Vuurwerk ook. Heliumballonen. Dat kan nog. We kopen USB-sticks met daarop onze nieuwe single. We bevestigen die aan de heliumballonnen en we hopen dat die bij mensen in de buurt belanden. We winnen snel wat raad in bij de weerman vanop televisie. Windrichtingen, drukgebieden, we knikken ‘ja’ maar begrijpen er niet veel van. Slecht nieuws: we ontdekken dat helium duur is omdat er een heliumschaarste is. We drinken een pintje minder vanavond. Nog erger: vanaf 2030 zou alle helium op de planeet aarde opgebruikt zijn. We denken aan de kinderen die nooit ballonnen zullen krijgen voor hun verjaardag. Het leven kent geen genade.
Hoe dan ook, we voelen ons weer 16 als we de ballonnen lanceren. Adrenaline! Onze single gaat van de grond en komt straks weer in de buurt uit de lucht gevallen, denken we. Zolang ze maar gevonden worden. We doen aan kansberekening. 1 op 10 sticks willen we terugzien. Dus knallen we er 100 de lucht in.
Na enkele dagen worden ook ballonnen gevonden in de buurt. En in Nederland. Top! En dan komt die ene mail binnen. Uit Scandinavië. We willen bewijsmateriaal en krijgen dat ook. 800 km in de lucht gereisd. Over Nederland en Duitsland naar het idyllische Soenderberg.
De vinder uit Denemarken herinnert ons aan een extra pdf bestand dat we mee op de stick hadden gezet: de persoon die het verst van ons verwijderd een ballon vindt, zouden we een bezoekje brengen. Wij zijn Belgen. We houden woord. We rijden naar Denemarken. 800 Km om iemand te ontmoeten die we niet eens kennen. En vice versa. We willen hem met onze eigen ogen zien en zijn verhaal aanhoren.
Wat dan volgt is surreëel. Zowel voor ons als de vinder. Een handdruk, een glimlach, een onwennig moment. Ik heb nog nooit 800km gereden om een promo single te ondertekenen. Eigenlijk wil ik met hém op de foto en niet omgekeerd. Geluk, toeval, geef het maar een naam. We maken een filmpje van het avontuur en plaatsen het online. De mensen vinden het fantastisch. Straks zitten we prime time op de radio. Morgen in de krant. Dankzij een goedkoop idee. Dat vieren we vanavond met bier!'
Mooi verhaal! Kijk hieronder mee.
UPDATE: Coldplay viel het ook op.
Labels:
creativiteit,
do-it-yourself,
ervaringen delen,
leuk,
nieuwe muziek,
promotie
Abonneren op:
Posts (Atom)


















